Pernahkah anda perasan seseorang terkejut dengan bunyi bising, mengelak laluan tertentu, atau menjadi sangat pendiam selepas mengalami pengalaman yang menyakitkan? Bagi ramai rakyat Malaysia, reaksi ini bukan sekadar ingatan semata-mata; ia mungkin merupakan tanda Gangguan Tekanan Pasca-Trauma (PTSD), satu keadaan kesihatan mental yang boleh memberi kesan mendalam terhadap kehidupan seharian.
PTSD tidak hanya berlaku kepada anggota tentera atau mangsa kemalangan. Ia boleh menjejaskan sesiapa sahaja yang pernah mengalami trauma seperti kemalangan serius, penderaan, kehilangan orang tersayang, bencana alam, atau menyaksikan sesuatu yang menakutkan.
Apakah Itu PTSD?
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) dan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), PTSD ialah satu keadaan kesihatan mental yang berkembang selepas seseorang mengalami atau menyaksikan peristiwa trauma. Adalah normal untuk berasa cemas atau tidak tenteram selepas mengalami sesuatu yang mengejutkan. Walau bagaimanapun, apabila perasaan ini berlarutan lebih daripada sebulan dan mula menjejaskan kerja, keluarga, atau tidur, ia mungkin menunjukkan tanda-tanda PTSD.
Tanda-Tanda Biasa PTSD
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) dan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), simptom PTSD berbeza antara individu.
Tanda-tanda biasa termasuk:
-
- Mengimbau semula peristiwa (flashback atau mimpi buruk): Merasa seolah-olah trauma itu berlaku semula.
-
Pengelakan: Mengelak daripada orang, tempat, atau situasi yang mengingatkan semula pengalaman menyakitkan.
-
Hiperalert atau terlalu tegang: Berasa mudah terkejut, tegang, menangis tanpa kawalan, atau tidak dapat berehat walaupun berada dalam keadaan selamat.
-
Perubahan pemikiran atau mood negatif: Mengalami rasa bersalah, sedih, atau terasing daripada orang tersayang.
-
Masalah tidur: Sukar untuk tidur atau sering terjaga akibat mengimbau kembali pengalaman trauma.
Dr. Siti Nurul Aishah binti Jamaludin, Timbalan Pengarah Perubatan di Putra Medical Centre (PMC), menjelaskan bahawa trauma memberi kesan kepada tubuh dan minda; jika tidak diproses dengan betul, ia boleh membawa kepada PTSD. Hanya masa yang dapat membantu penyembuhan dan mengharungi proses tersebut. “Kesihatan mental bukan sekadar mengelak penyakit. Ia mengenai mewujudkan ruang untuk ketenangan, penyembuhan, dan keseimbangan emosi. Jangan sesekali berasa malu untuk mendapatkan bantuan.”
Mengapa Ia Penting?
PTSD boleh menjejaskan sesiapa sahaja sama ada mangsa kemalangan jalan raya, barisan hadapan semasa pandemik, mangsa banjir, atau individu yang pernah melalui keganasan rumah tangga. Sesetengah orang mungkin tidak menyedari bahawa mereka sedang mengalaminya.
Laporan Sokongan Kesihatan Mental dan Psikososial (MHPSS) KKM menunjukkan bahawa tekanan berkaitan trauma semakin dikenali dalam komuniti di Malaysia, terutamanya selepas bencana atau perubahan besar dalam kehidupan.
Tanpa sokongan, PTSD boleh menyebabkan:
-
- Kehilangan kemahiran komunikasi dengan persekitaran (rakan, keluarga, dsb.)
-
Keresahan atau kemurungan jangka panjang
-
Penyalahgunaan bahan (untuk mengatasi tekanan)
-
Masalah dalam hubungan atau pekerjaan
-
Masalah kesihatan fizikal seperti tekanan darah tinggi, keletihan, atau insomnia
-
Peningkatan atau penurunan berat badan
Bagaimana PTSD Dirawat?
Pemulihan daripada PTSD adalah mungkin dengan penjagaan awal dan berstruktur. Rawatan biasanya melibatkan gabungan terapi, ubat-ubatan, dan sokongan sosial.
-
- Psikoterapi: Teknik seperti Terapi Tingkah Laku Kognitif (CBT) dan Eye Movement Desensitisation and Reprocessing (EMDR) membantu pesakit menstruktur semula ingatan yang menyakitkan dan membina kemahiran mengatasi tekanan.
-
Ubat-ubatan: Sesetengah antidepresan boleh mengurangkan keresahan, meningkatkan tidur, dan mengurangkan pemikiran yang mengganggu apabila diberikan oleh pakar yang berkelayakan.
-
Kumpulan sokongan: Berbual dengan individu yang memahami pengalaman serupa membantu mengurangkan rasa terasing dan bersalah. (Kumpulan spiritual, kumpulan sokongan, keluarga dan rakan-rakan)
“Di PMC, para doktor dan pasukan penjagaan kami mengamalkan pendekatan holistik, termasuk kaunseling, ubat-ubatan (apabila diperlukan), dan pendidikan untuk keluarga bagi membantu pesakit berasa selamat dan disokong sepanjang proses pemulihan,” tambah Dr. Siti Nurul Aishah.
Bagaimana Anda Boleh Menyokong Seseorang dengan PTSD?
Jika anda mengenali seseorang yang mungkin sedang menghadapi PTSD, ingat bahawa belas kasihan lebih penting daripada nasihat.
-
- Dengar tanpa menghakimi: Biarkan mereka berkongsi apabila mereka bersedia.
-
Galakkan bantuan profesional: Psikiatri, psikologi, atau kaunselor boleh membantu mengurus simptom dengan selamat.
-
Bersabar: Proses penyembuhan mengambil masa. Elakkan berkata “lupakan sahaja” atau “bergerak terus.”
-
Wujudkan rasa selamat: Rutin yang lembut dan persekitaran yang tenang membantu membina semula kepercayaan dan kestabilan.
-
Kumpulan sokongan: Sarankan mereka berjumpa kaunselor profesional, doktor, atau menyertai kumpulan sokongan spiritual.
Bilakah Perlu Mendapatkan Bantuan?
Jika simptom trauma berlanjutan lebih daripada sebulan, atau anda perasan tekanan yang teruk, menarik diri daripada orang lain, atau pemikiran untuk mencederakan diri sendiri, dapatkan bantuan profesional dengan segera. Anda tidak perlu menghadapi PTSD seorang diri. Pemulihan adalah nyata, dan bantuan sentiasa tersedia. PTSD bukan tanda kelemahan, biarkan kami membantu. PMC menyediakan penilaian kesihatan mental dan kaunseling secara sulit. Hubungi kami hari ini →
Penafian: Kandungan ini disediakan untuk tujuan pendidikan am sahaja dan tidak menggantikan nasihat perubatan profesional, diagnosis, atau rawatan. Sekiranya anda mengalami simptom yang memerlukan perhatian segera, dapatkan bantuan perubatan dengan segera atau hubungi 999.
