Secara global, sekurang-kurangnya 40% individu mengalami sakit kepala jenis tegang, manakala 10% berdepan dengan migrain setiap hari. Dalam kes yang teruk dan berpanjangan, keadaan ini boleh menjadi melemahkan dan menjejaskan keupayaan seseorang menjalani aktiviti harian seperti biasa. Namun begitu, apakah kaitan masalah ini dengan bidang otorinolaringologi (telinga, hidung dan tekak), dan bagaimana pakar ENT merawat sakit kepala? Dr. Ahmad Hafiz tampil dengan pandangan dan penjelasan beliau.
Masalah seperti sinusitis, kerosakan saraf (di kawasan telinga, hidung dan tekak), atau septum yang menyimpang boleh menyebabkan sakit kepala.
MENDIAGNOSIS PUNCA SAKIT KEPALA
Secara umumnya, sakit kepala terbahagi kepada dua kategori utama: primer dan sekunder. Sakit kepala primer merupakan jenis yang paling lazim, termasuk sakit kepala tegang, sakit kepala kluster, dan migrain. Jenis ini tidak berpunca daripada sebarang keadaan perubatan yang sedia ada. Sebaliknya, sakit kepala sekunder disebabkan oleh masalah asas seperti kecederaan kepala atau jangkitan, dan rawatannya memerlukan pendekatan yang berbeza. Maka, bagaimana untuk membezakan antara kedua-dua jenis ini apabila seseorang pesakit hadir untuk mendapatkan konsultasi?
Seorang doktor ENT (telinga, hidung dan tekak) adalah tempat yang sesuai untuk memulakan penilaian. Dikenali juga sebagai pakar otorinolaringologi, pakar ini akan menjalankan ujian khusus bagi membezakan jenis sakit kepala yang dialami, seterusnya memastikan rawatan yang diberikan adalah tepat dan berkesan.
Membentuk Hubungan Yang Kritikal
Pakar otorinolaringologi ialah pakar penjagaan kesihatan yang membantu membezakan antara sakit kepala primer dan sekunder. Sekiranya sakit kepala berkait rapat dengan isu ENT, rawatan mungkin merangkumi penggunaan dekongestan hidung, ubat alahan atau antibiotik. Bagi keadaan seperti septum yang menyimpang dan masalah struktur lain, pembedahan pembetulan mungkin merupakan pilihan terbaik. Bagi pengurusan migrain pula, pakar otorinolaringologi kadangkala bekerjasama dengan pakar neurologi atau pakar lain. Dalam sesetengah kes, pakar ini mungkin menggunakan suntikan toksin botulinum yang disasarkan atau terapi seumpamanya bagi menangani titik pencetus utama yang berkaitan dengan migrain. Apa yang penting, sakit kepala tidak semestinya petanda masalah kritikal atau semata-mata berpunca daripada tekanan.
“Pakar Otorinolaringologi memainkan peranan yang amat penting dalam mendiagnosis dan merawat sakit kepala—khususnya yang berkaitan dengan masalah di bahagian telinga, hidung dan tekak. Pakar ini mengenal pasti serta merawat keadaan seperti sinusitis, septum yang menyimpang, jangkitan telinga, masalah saraf di kawasan telinga, hidung, dan tekak, serta faktor lain yang boleh menyumbang atau mencetuskan sakit kepala. Malah, otorinolaringologis juga berperanan penting dalam mengenal pasti dan mengurus migrain, terutamanya kerana migrain sering disalah anggap sebagai sakit kepala sinus. Sakit kepala sememangnya boleh menjadi gejala kepada masalah ENT yang mendasari,” ujar Pakar Perunding Otorinolaringologi dan Pakar Bedah Kepala dan Leher di Putra Medical Centre, Dr. Ahmad Hafiz Ali.
Doktor ENT menggunakan pelbagai kaedah seperti pengambilan sejarah perubatan pesakit yang terperinci, pemeriksaan fizikal, dan kaedah lain yang berkaitan.
Pendekatan Rawatan Secara Profesional
Pakar otorinolaringologi sering menjadi titik rujukan pertama bagi individu yang mengalami sakit kepala, terutamanya mereka yang mempunyai masalah berkaitan telinga, hidung dan tekak. Mereka memahami bahawa sesetengah penyakit seperti sinusitis boleh mencetuskan sakit kepala. Sebaliknya, sakit kepala juga mungkin merupakan gejala kepada masalah dalam sistem ENT. Pemahaman yang kukuh mengenai hubungan antara masalah ENT dan sakit kepala adalah penting bagi tujuan diagnosis dan rawatan yang tepat. Pakar ENT menggunakan beberapa kaedah, termasuk pengambilan sejarah perubatan pesakit yang terperinci dan pemeriksaan fizikal. Selain itu, endoskopi hidung digunakan untuk menilai saluran hidung dan mengenal pasti isu seperti titik sentuhan mukosa. Sementara itu, kajian pengimejan seperti imbasan CT membantu menilai keadaan sinus atau struktur utama lain di kawasan telinga, tekak dan hidung.
Ubat penahan sakit tanpa preskripsi seperti ibuprofen dan paracetamol boleh membantu meredakan sakit kepala ringan hingga sederhana. Sementara itu, ubat preskripsi seperti triptan digunakan untuk melegakan migrain yang teruk. Perubahan gaya hidup seperti pengurusan tekanan dan tidur yang mencukupi juga boleh memberikan kesan positif. Namun begitu, disebabkan oleh kerumitan dalam pengurusan sakit kepala, pakar otorinolaringologi sering bekerjasama dengan pakar neurologi, pakar oftalmologi atau pakar psikiatri untuk memastikan pesakit menerima rawatan yang menyeluruh. Pendekatan pelbagai disiplin ini membolehkan punca-punca sakit kepala dikenal pasti dan dirawat dengan berkesan, serta memastikan individu yang mengalami kesakitan diberikan pelan rawatan yang paling sesuai. Pakar ENT turut memikul tanggungjawab awal untuk menolak kemungkinan bahawa sakit kepala berpunca daripada masalah yang lebih serius.
Keadaan Yang Berkaitan Dengan ENT
“Rawatan bagi sesuatu keadaan bergantung kepada diagnosis yang dibuat oleh pakar otorinolaringologi anda. Meskipun simptomnya adalah sakit kepala, penyelesaian perubatannya akan berdasarkan diagnosis yang khusus kepada keadaan anda,” jelas Dr. Hafiz. Menurut beliau lagi, bagi memahami bagaimana rawatan sakit kepala boleh memerlukan kepakaran pakar telinga, hidung dan tekak, pandangan menyeluruh terhadap penyakit-penyakit berkaitan boleh memberikan pemahaman yang lebih mendalam kepada orang awam. Dr. Hafiz turut berkongsi beberapa cabaran kesihatan yang wajar diberi perhatian. Senarai di bawah menyediakan maklumat berguna dan mungkin membantu individu yang sedang mencari jawapan terhadap persoalan berkaitan kesakitan yang mereka alami.
- Septum Hidung Tersimpang (Deviated Septum) : Sama ada secara kongenital (sejak lahir) atau akibat daripada trauma, septum tersimpang merujuk kepada keadaan di mana dinding yang memisahkan saluran hidung seseorang tidak seimbang, iaitu menyimpang ke kiri atau kanan. Keadaan ini boleh menjadi semakin teruk dengan peningkatan usia atau kecederaan baharu. Masalah yang sedia ada ini boleh bertambah buruk apabila salah satu saluran hidung menjadi sempit, menjadikan pembedahan sebagai penyelesaian jangka panjang yang sering disarankan, terutamanya jika sakit kepala merupakan simptom utama. Walaupun ubat-ubatan boleh memberikan kelegaan sementara, punca sebenar perlu ditangani untuk penyelesaian yang lebih kekal. Pakar ENT akan membimbing anda melalui proses rawatan ini.
- Jangkitan Telinga (Ear Infections) : Keadaan ini boleh melibatkan bahagian dalam, luar, atau tengah telinga dan boleh menyebabkan sakit kepala, atau dalam kes yang lebih serius, migrain. Setelah menjalankan pemeriksaan menyeluruh, termasuk menilai bahagian dalam telinga untuk mengenal pasti puncanya, pakar ENT mungkin akan menetapkan antibiotik bergantung kepada tahap keterukan jangkitan tersebut. Doktor juga boleh mengesyorkan titisan telinga tertentu, ubat nyahsekat (decongestant), atau rawatan penahan sakit bagi mengurus simptom tambahan seperti sakit kepala yang berulang atau teruk.
- Kerosakan Saraf (Nerve Damage) : Dalam kes sakit kepala yang berulang, satu lagi kemungkinan ialah kerosakan pada saraf di bahagian telinga, hidung atau tekak. Sekiranya mana-mana saraf ini terhimpit atau terperangkap, kesakitan di kawasan yang sama biasanya menjadi petunjuk utama. Sebagai contoh, apabila saraf glossopharyngeal yang terletak di tekak mengalami jangkitan (kadangkala akibat pembedahan sebelum ini), kerengsaan yang berlaku boleh menimbulkan sakit kepala yang teruk, atau kesakitan pada tekak mahupun telinga. Keadaan ini dikenali sebagai neuralgia glossopharyngeal. Tekanan boleh dikurangkan sama ada melalui ubat tahan sakit atau prosedur rawatan tertentu.
- Sinusitis : Rongga sinus terletak di sekitar tulang pipi dan dahi. Sinusitis ialah jangkitan pada mukosa yang mengelilingi rongga sinus, yang menyebabkan pembengkakan, kesakitan pada wajah, dan tekanan di kawasan yang terjejas akibat saluran tersumbat. Kombinasi gejala ini sering muncul dalam bentuk sakit kepala. Sinusitis akut merujuk kepada simptom yang berlangsung kurang daripada empat minggu, manakala sinusitis kronik berlaku apabila masalah tersebut berlanjutan walaupun selepas sebulan. Alergi dan ketidakseimbangan struktur lain boleh mencetuskan gejala ini. Pilihan rawatan termasuk semburan hidung, kortikosteroid (bagi mengurangkan keradangan), ubat nyahsekat (decongestant), serta ubat penahan sakit tanpa preskripsi seperti ibuprofen.
LATAR BELAKANG DR. AHMAD HAFIZ
Dr. Ahmad Hafiz merupakan Pakar Perunding Tetap Otorinolaringologi (ENT), Bedah Kepala dan Leher di Putra Medical Centre. Dr. Ahmad Hafiz mempunyai kepakaran dalam rawatan khusus berkaitan Telinga, Hidung dan Tekak (ENT) seperti pengurangan patah tulang hidung, saringan kanser menggunakan skop telinga, hidung dan tekak, pembedahan endoskopik hidung dan sinus, pembersihan telinga daripada tahi telinga dan jangkitan kulat, pembedahan salur lakrimal secara endoskopik, rawatan sinusitis, pembedahan tonsil dan adenoid, pembedahan suara dan pita suara, rawatan rhinitis alahan, epifora (mata berair), masalah dengkuran, penjagaan trakeostomi, dan pelbagai prosedur berkaitan yang lain.
Beliau memperoleh Ijazah Sarjana Perubatan dalam bidang Otorinolaringologi–Bedah Kepala dan Leher dari Universiti Sains Malaysia (USM). Sebelum itu, beliau menamatkan pengajian dalam bidang Ijazah Sarjana Muda Perubatan, Pembedahan dan Obstetrik dari Royal College of Surgeons in Ireland (RCSI). Latihan klinikal pascasiswazah beliau dijalankan di Hospital Raja Perempuan Zainab II dan Hospital Universiti Sains Malaysia.
Penafian: Kandungan ini disediakan untuk tujuan pendidikan am sahaja dan tidak menggantikan nasihat perubatan profesional, diagnosis, atau rawatan. Sekiranya anda mengalami simptom yang memerlukan perhatian segera, dapatkan bantuan perubatan dengan segera atau hubungi 999.
